20071030195256203.jpg

Marka




Definizioa


Marka izen, seinale, sinbolo edo elementu batzuen konbinaketa izan daiteke eta enpresa batek merkaturatutako produktuari bere izena ematen dio. Baina marka izen soila edo logotipo bat baino askoz gehiago da, bere nortasuna erakutsi behar du. Horretarako, kanpo zeinu bisualez gain, markak jarrera eta jokabide propioa erakutsi behar du bere baloreen bidez. Balore horiek inmaterialak dira eta markaren irudia, filosofia, kultura, ospea,... barneratzen dituzte. Geroago ikusiko dugun moduan lehenengo identitatea sortu behar da eta gero inplementatu (zabaldu)

Horrela, markaren izena entzutean bezero potentzialek asoziazio psikoemozionalak egiten dituzte eta markara hurbiltzea errazagoa izango da. Markaren baloreak haien balore ikusten dute. Behin bezeroak lortuta, mantendu behar dira markaren indarra areagotuz publizitate, promozio eta ontziraketan inbertsio handiak egitearen bidez. Horrela, markak kokapen indartsua izango du merkatuan eta irudi baikorra hedatuko du.

Beraz, marka bat edozein enpresarentzat aseguru antzeko bat da. Izan ere, demagun Coca-Cola-k duen produkzioaren azpiegitura fisiko guztiak suntsituak izan direla, enpresa buruek edozein bankutara jo eta mailegu bat eskatu beharko lukete azpiegitura horiek berriz ere berreraikitzeko. Horretarako, ez lukete inolako abal edo bermerik beharko, konpainia horren markaren balioarekin nahikoa baita. Marka indartsu batek produktu berriak kostu baxuagoan kaleratzea, krisiei hobeto aurre egitea… permititzen du arazo gutxiago. Gainera, esan daiteke marka indartsuekin iragarkiak bakarrik egitea nahikoa dela, hainbat asoziazio ( zeinu, ideia, balore… ) baitituzte eta komunikazioa hainbat aspektu saihestuz egin daiteke.

Nondik dator markaren balioa? Kontsumitzaileek markarekin edo honen komunikazioarekin duten segidako interakzio edo elkarreraginen ondorioaz oroimenean uzten duen aztarnatik. Oroimenean geratzen den aztarna honen intentsitatea kontsumitzaileak markarekin duen interakzioaren frekuentzia zein kalitatearen araberakoa izango da. Gainera, marka baten komunikazioa iraunkorra izan behar da, honen irudia kontsumitzailearen oroimenean grabaturik geratu dadin.

Ezaugarriak

Hori dela eta, marka bat sortzeko edo eratzeko unean, hainbat ezaugarri hartu behar dira kontuan:
  • Bereizgarria izan beharko du. Horrela, kontsumitzaileek ez dute nahasketarako aukerarik izango.
  • Ingurunea edo gizartea kontuan hartu behar du. Produktua, globalizazioaren eraginez, mundu osora zabaltzeko aukera izango du. Baina kontuan hartu beharko da produktuaren edo markaren izena, gizarte bakoitzari egokituz. Esaterako, Mitsubishik bere Pajero autoa kaleratzean. Izena zela eta, herrialde hispanoetan, bere izena aldatu behar izan zuen "pajero" hitzak herrialde hauetan zuen esanahiagatik. Montero Sport bezala saldu da Ipar Amerikan eta hispaniar hikerako herrialdeetan (Bolivia, Chile, Mexico, Peru y Venezuela), Nativa izenarekin América Zentralean, Colombian eta Argentinan Shogun Sport Erresuma Batuan, eta Challenger izenarekin beste merkatu batuzetan. Branding-a, marketing-ean erabiltzen den anglizismoak, markaren sortze eta kudeatze prozesuari aipamen egiten dion arte-zientzia-diziplina da. Branding-ak komunikazio kanpainek baino kontzeptu estrategiko iraunkorragoak erabiltzen ditu.
Branding-ak hiru fase ditu:
    • Marka Identitate bat definitzea, hau da, markarekin egingo den apustu estrategikoa.
    • Markak egiten duen komunikazioa definitutako identitatera egokitzen den begiratzea.
    • Aldiro neurtzea markaren kapitalaren inguruko komunikazioak eta gertaerek izan duten inpaktua.




Marka kapitala (Brand Equity)


Marka estrategiak erabiliz gero, beharrezkoa da jakitea hartutako erabakiak nolako eragina duten merkatuan gure markarekiko. Baina lehendabizi markaren inguruan definizio txiki bat egingo dugu. Marka, ere komunikazio hitza hartzen duena, kontsumitzailearekin harremana lortzeko ezinbesteko elementua da. Enpresa batek produktu bat merkaturatzen duen produktua izendatzen du markak eta bezero zuzenak lortzeko elementu garrantsitzua izateaz gain, merkatuan kokapen indartsua bermatzen du. David Ogilvy, XX.mendeko publizistarik ospetsunetarikoak esaldi labur batean erdi definitu zuen marka:
"Las fabricas hacen productos, los consumidores compran marcas".
Markaren garrantzia adierazten duen beste anekdota bat, Mc Donmald´ seko kontseilari baten eskutik dator. Coca-Colan aritu zen pertsona honek, bere langileei esan zien, natur hondsmendi baten ondoren hauen aktibo guztiak suntsituko balira, guztiak berreraikitzeko behar den siru guztia maileguan utziko zietela, markaren balioari esker.

Lehen esan dugun bezala, marka erablitzearen estrategiak, maerkatuan zein eragin sortuko duen jakin behar dugu. Hori adierazteko Marka Kapitala (ingelesezko Brand Equity) edo Marka Balioa kontzeptua sortu zen. Kontzeptu honek markaren balioa, bere garapena eta kokapena merkatuan barneratzen ditu. Era berean, marka kapitalak epe motzeko salmenten adierazle independentea izan behar da. Izan ere, prozesuan markaren kudeaketarekin zerikusirik ez duten arazoak sor daitezke: promozioak, krisiak,… Markaren kapitala neurtzeko erabiltzen diren elementuak hurrengoak dira:
  1. Markaren nabaritasuna: zenbatean den ezaguna eta gogoratua.
  2. Sumatutako kalitatea: ezartzen zaion kalitate-maila.
  3. Markaren leialtasuna: zenbatean diren kontsumitzaileak markarekiko leialak.
  4. Markaren asoziazioak: markarekin erlazionatzen diren zeinu, ideia, balore edo kausa multzoak.

Marka kapitalarekin jarraituz eta markaren balorea neurtzen dituzten sistema ezberdinak aztertu baino lehen, marka kapitala kontzeptuaren inguruan azalpen txiki bat emango dugu. Marka kapital handiak enpresari lehiakortasuna ematen dio eta abantail ugari izateko aukera ere. Kontsumitzaileengan konfiantza eta leialtasun maila handia emateaz gain, nabaritasuna ematea lortzen du marka kapital boteretsu batek. Markaren izenak sinesgarritasun handiagoa ematen du eta ondorioz enpresak erreztasun gehiago dauka markaren hedapena maerkaturatzeko eta txikizkariekin negoziatzeko (Coca-Colak hala egin zuen bere momentuan Coca-Cola Light-ekin).

Marka kapital sendoko marka aktiboa oso baliotsua da, beraz, marka baten finantza balio osoa marka baloratzea izango litzateke. Beraz, kontzeptu hain garrantzitsua denez, hainbat sistema asmatu dira marka baten balorea neurtzeko. Horien artean, hurrengoak dira nagusiak:

Brand Asset Valuator


Brand Asset Valuator sistema Young & Rubicam enpresak erabiltzen du. Ikerketa kuantitatibo global honek 44 herrialdeetasn egin da 350.000 pertsona baino gehiago elkarrizketatuz. Dimentsio ikaragarriak ditu eta 19.500 marka global eta lokalen inguruko informazioa ematen du. Lau faktore hartzen ditu kontuan marka baten balioa zehazteko:
  • Desberdinketa. Honen bidez marka konpetentziatik desberdintzen da eta beste faktoreak baldintzatzen duen ezaugarria da. Izan ere, gorakadak dituzten markak desberdinketa maila altuak dituzte eta alderantziz. Faktore honek, besteen gainetik dagoela esan dezakegu hau mugitzen denean tendentziak sortzen baitituelako.
  • Garrantzia. Markak elkarrizketatuarengan zenbat garrantzi duen neurtzen du. Horrela, marka indartsu batek kontsumitzaile oinarrizkoak behar ditu.
  • Estima. Marka bere kategorian onena izatearen hurbiltasuna neurtzen du. Antzematutako kalitatea eta ospearen gorabeherak konbinatzen ditu.
  • Ezagutza. Kontsumitzaileak marka identitateari buruz duen ezagutza da. Ez da bere esistentziaren berri izatea bakarrik, baizik eta bere baloreei buruzko irudia izatea da.

Horrela, Desberdinketa eta Garrantzia biderkatzen badira Markaren Indarra izango da emaitza. Adibidez, Ferrarik desberdinketa handia izango luke bere garrantzia txikia den bitartean. Izan ere, bere targeta oso txikia eta esklusiboa da. Bere aldetik, Disneyk bi elementuak konbinatzen ditu Indar handia lortzeko asmoz. Bestalde, Estima eta Ezagutza biderkatuz gero Marka Estatura lortuko dugu.
Young & Rubicamen kasuan, bi kontzeptuak konbinatzen dituen taula erabiltzen du eta bere teoriaren arabera bi motatako markak daude:

- Indar handia eta Estatura txikia dituzten marka boteretsuek.
- Indar gutxi eta Estatura handia dituzten marka “nekatutak”; hau da, beherakadan daude baina kontsumitzaileen estima dute.

Equitrend


Equitrend marka balorea neurtzeko sistema bat da eta Total Researchek sortu zuen. Bere helburua merkatu iparamerikarra da eta 3 kontzeptu neurtzen ditu laburki:

- Salientzia/Agerikotasuna (ingelesez salience). Markari buruzko iritzia duten elkarrizketatuen portzentaia da. Beste sistemak baino urrunago doa hau elkarrizketatuei iritzia eskatzen dielako.
- Antzematutako kalitatea. Equitreden neurketaren bihotza da eta 11 urrats dituen eskala baten bidez neurtzen da, onartezina eta primerakoa ezaugarrien artean.
-
Erabiltzaileen poztasuna. Ohiko erabiltzaileen artean markak jasotzen duen batez besteko kalitate balorea. Kontzeptu hau arazo bat da marka esklusiboen artean lagin batekin estimazioak egitea zaila delako. Hau da Mercedesen kasua.

Interbrand


Interbrand Britainia Handiko marka kontsultorea da eta marken nazioarteko azterketak egiten ditu. Sistema honek 7 faktore hartzen ditu kontuan marka boteretsuena zein den jakiteko asmoz:

- Aitzindaritza. Segmentu batean lehena den marka atzekoak baino egonkorragoa da.
- Egonkortasuna. Merkatuan bizitza luzea gozatu duten markek egonkorragoak dira jaio berriak baino.
- Merkatua. Merkatu egonkorrean dauden markek eta beren salmenten kopurua egonkorra duten markek baliotsuagoak dira konpetentzia basatia dutenek baino.
- Nazioartekoa. Nazioarteko markak baliotsuagoak dira nazionalak edo erregionalak baino.
- Joera. Ibilbide luzeko salmenten joera erabili ahal da markaren etorkizunezko gorakadak aztertzeko.
- Bermea. Markak jasotzen duen inbertsio maila da, kalitatearen eta kantitatearen ikuspegitik begiratuta.
- Babesa. Markaren gaineko babes legalen indarrak eta hedapenak (erregistratutako markak) paper garrantzitsua jokatzen dute markaren balorearen gainean.


Marka identitatea

Marka identitatea (Brand Identity) marka batek egiten duen apustu estrategikoa da. Marka batek izaera du. Bezeroek era zehatz batean pertzibitzen dute marka, beraiekiko binkulo afektiboak dituztelarik: pertsonek batzuetan marka bat nahiago izaten dute beste marka bat baino. Marka identitatea bi zatitan banatzen dela esan dezakegu: Lehena, Identitate gunea da. Zati hau osatzen duten elementuak finkoak mantentzen dira denboran zehar. Identitate guneren elementu bat izena da. Eta bigarrena, hedatutako identitatea: marka garatzen den bitartean elemento hauek ere aldatzen doaz. Marka identitate edo izaera hori hainbat ezaugarrien multzoa da (irudia, slogana, ospea, ideologia, kultura...) Horrela, markaren izena entzutean, asoziazio psiko-emozionalak egiten ditugu eta bere baloreak datozkigu burura, arestian aipatutako binkulo afektibo horiek agertuz.

external image bollycao.JPG

Analisiak

Marka identitatea norbaitek sortzen du, ez da bakarrik jaiotzen. Horretarko, brand manager bat egoten da enpresa guzietan. Hau, profesionala izaten da eta markaren egoeraz arduratzen da. Horela, marka agertzen den bakoitzean, marka horren baloreak oso ondo adieraziko ditu. Hau sortzea zaila da eta hiru analisi egin ohi dira:
-Konpetentziaren analisia. Beste enpresen marka idenitatea zelakoa den jakin behar da eta horrela enpresa horretakoa hobetu beharko da.
-Publikoaren analisia. (Target group). Marka konkretu hau ze hartzaileri zuzenduta dagoen zehaztu behar da.
-Autoanalisia. Gure markaren alde on eta txarrak eta puntu sendo eta ahulak kontuan hartu beharko ditugu.


Dimentsioak
Marka identitatea eraikitzeko lau dimentsio ezberdin daude:
    • Marka pertsona gisa: Marka pertsona bat balitz bezela harzen du, hrrekin lortzen dena kontsumitzaileak markarekin dentifikatuta sentitzea izaten da.
    • Marka produktu gisa: Marka kategoria bateko produktu batekin erlazionatzen da. Horrela, marka poduktuarenjatorriarekin eta kontsumitzailearekin erlaziona daiteke; horrek eragiten duena marka bat besteengandik desberdintzea da.
    • Marka sinblo gisa: Enpresek presente izaten duten neurri bat da. Bertan diseinuak, sinbooak, logoak, elementu bisualak... daude.
    • Marka erakunde gisa: Mrka eratzen duen erakundaren ezaugarriek marka id ntitaterako balio dute ere. Hala ere, erakundeen ezaugarriak produktuan oinarritzen diren ezaugarriak baino zailagoak dira publikoari trasmititzeko.

external image 4cf88_mcdonalds.gif

Arazoak


- Gaur egungo markaren irudia. Jendeak momentuan markari buruz zer pentsatzen duen jain behar da, baina baita etorkizunean ze irudi izan behar duen kontutan hartu behar da. Horretarako eurekin komunikatu beharra dago.
- Kanpoko perspektiban oinarritzea. Markaren bidez, merkatuan abantailak lortu daitezke. Komunikazioa areagotuz.
- Produktuaren berezitasunetan oinarritzea. Marka beti produktuen gainetik egon behar da. Produktu baten ezaugarriak onak izaten dira marka bideratzeko.
- Markaren jarreran oinarritzea. Marka identitatearen zati bat da eta merkatuan abantailak lortzeko erabiltzen da. Hala ere, estrategietan bakarrik oinarritzen bagara epe luzean zhar ez da etekinik egongo.


Zelan inplementatzen da branding estrategia bat?
    • Markaren nabaritasuna
    • Sumatutako kalitatea
    • Markaren leialtasuna
    • Markaren asoziazioak

Marka identitatearen adibidea: Pepsi


Produktu anitz dituen marka da Pespsi (Pepsi light, Pepsi twist, Pepsi max...).
Marka guztien moduan Pepsi markaren indarra kontsumitzaileen burmuinetan dago; kontsumitzaileen burmuinetan geratzen diren Pepsirekiko iritzi, jarrera eta oroimenek osatzen baitute markaren nirudia. Irudi horrek, balio bat gehitzen dio produktuari: erakargarriagoa egiten duelako, hiztunaren esperientzia hobetzen duelako… Izan ere, Branding teoria klasikoak dionez, markek hiru motako etekinak eskaintzen dizkiete bere bezeroei:

    • Etekin funtzionalak: produktuak berak zer eskaintzen dizun
    • Etekin emozioanalak: zer sentitzen duzun marka horren produktu bat kontsumitzean
    • Etekin auto-expresiboak: zer espresatu edota iradokitu dezakezun besteei marka hori kontsumitzean (prestigioa, maila sozial bat, izaera bat...)

Hiru alor horiek nahastu egiten dira markaren balio proposamena osatzeko. Marka kudeaketaren teknikek modu antolatu batez balio proposamen hori identifikatu, garatu eta komunikatzeko balio dute. Estatu Batuetarrek hogeita hamar urte daramate teknika horiek erabiltzen bere produktuak gure merkatura sartzeko erabiltzen.

Identitatea garatu

Markaren identitatea garatzea ez da garrantzirik gabeko lana. Bere erabilgarritasuna bermatzeko, garatu baino lehen komentatu ditugun hiru motatako analisiak egin behar ditugu:
    • Autoanalisia: Nolakoa da Pepsiren irudia? Zeintzuk dira markari buruzko aurreiritziak? Zein da bere historia? Nolakoa da bere gaur egungo egoera (kontsumitzaile kopurua, kalitatea,…)? Zeintzuk dira bere indarrak? Zeintzuk bere ahuleziak? Zeintzuk dira bere baloreak?
    • Lehiaren analisia: beste marken ezaugarriak aztertu behar dira: kontsumitzaile kopurua,beren irudiak, indarrak, ahuleziak...
    • Bezeroen analisia: Nolakoak dira kontsumitzaileak? Segmentazioa egin behar da: betiko kontsumitzaileak, kontsumitzaile berriak, kontsumitzaile anitzak... Zeintzuk dira beren motibazioak? Badaude erabili ahal ditugun ase gabeko premiak? Zeintzuk dira modak eta joerak?

Galdera guzti horiei (eta beste askori) erantzuteko ikerketa kuantitatibo eta kualitatibo dexente beharrezkoak izango dira. Datu asko eskuragarri egongo dira baina beste asko ikertu egin behar dira. Pepsi oso marka indartsua da, eta, hortaz, bere irudiari buruz ikerketa kualitatibo asko egin izan dira zihur aski. Hain marka sendo batek, ezin baitu kili-kolo eta era arriskatuan jokatu merkatuan.

Identitatea inplementatzea

Hiru analisi horiek eginda eta epsi marka identitatea erabat osatua dagoelarik, publizitate edo beste komunikazio tresnak erabiliz identate hori implementatzeari ekiten zaio. Identitatetik markaren posizionamendua erauzi behar izango dugu. Hemen azaldu genuenez, markaren posizionamendua markaren identitatearen zati bat da, aktiboki komunikatzen duguna hain zuzen. Merkatu egoera edo xede taldearen arabera, identitatearen zati bat edo bestea erabiliko dugu kreatibo ardatz moduan gure publizitate edo komunikazioan. Baina beti identitatearen osotasuna errespetatuz.


Marka kudeaketa

  • Ekoizlearen marka. Publikoaren gehienak marka bezala ezagutzen duena da. Ekoizle batek marka bat baino gehiago izan ditzake, eta bakoitza maila ezberdinean kokatu; lehenengo eta bigarren markabezala ezagutzen dena da. Adibidez,Fagor-ek Edesa ere ekoizten du.
== external image LOGO_FAGOR.jpg
  • Banatzailearen marka (marka pribatua). Ez dira ekoizleak, baizik eta markaren saltzaileak. Hauek produktuak erosi, beren marka jarri eta beren saltokietan saltzen dituzte. Joera honen adibideak dira Carrefour, Eroski,... Izan ere, Eroskik maionesa erosten dio Ibarrari, bere izena jarri eta horrela saltzen du.

  • Frankizia. Beren marka duten produktuak berezko guneetan saltzen dituzte. Adibidez: Zara, Mango,...
  • Lehenengo prezio marka. Ahalik eta prezio baxuenaren nibelean kokatzen da marka hau, bere komunikazio estrategiatik edo banatzaile batekin lotuta egotetik at.
  • Premium marka. Merkatuko marka liderra da, prezioen gerran sartzen ez dena baldin eta beste alternatiba batzuk ez badaude. Edozein lekutan aurki ditzakegunak eta bere ohiko prezioa gogora dezakegu.

  • Marka zuria. Ontziak (esneak adb.) marka ezagun baten prestigio edo marketinean oinarritzen ez den produktu generiko bat saltzen du. Hasiera batean, prezio gutxitua publizitatean egiten den gastuaren faltagatik justifikatzen da, baina gaur egun ez da osorik horrela. Eroski eta honelako enpresek ateratako produktua, adibidez. external image eroski1.jpg
==


Patrozinio, ekitaldi eta ekintza berezien bidez eginiko marka kudeaketa. Ekintza hauek marka ezagun egiteko erabiltzen dira. Honela, marka ideia edo gai zehatz batzuekin erlazionatzea lortzen da.



Enpresa eta marka


Enpresa batek aukeraketa bat egin behar du hasterakoan:
    • Marka erabiltzea
    • Marka ez erabiltzea

Marka erabiltzeak abantailak ekar ditzake hainbat esparrutan:
    • Saltzaileekiko abantailak. Markak saltzaileen eskariei eta erreklamazioei arreta gehiago eskaintzea eta kontsumitzaileen arreta erakartzea errazten du. Horrela, gure marka konpetentziatik desberdinduko da eta babestuko da aldi berean (batez ere markaren izena legalki erregistratuta badago). Era berean, marka indartsu batek enpresaren irudi korporatiboa eraikitzeko eta merkatua segmentatzeko gai izango da, kontsumitzaile talde desberdinen beharrak asetzeko dituzten produktuak ekoiztuz eta hedatuz.
    • Banatzaileekiko abantailak. Banatzaileek markako produktuak gustora erabiltzen dituzte. Izan ere, horiei esker produktuen kalitate mailak, kontsumitzaileen lehentasunak eta hartzaileen jatorria desberdintzen dituzte.
    • Kontsumitzaileekiko abantailak. Markei esker, kontsumitzaileek produktuak eta horien kalitatea identifikatu eta desberdintzen dituzte. Izan ere, marka bakoitzak bere nortasuna eta baloreak ditu.


Marka estrategiak || Markaren kokapena || || - Atributuak - Etekinak - Sinesmenak - Balioak ||

    • Markaren produktu lerroa luzatu: indarrean dagoen produktuei bertsio berriak atxiki ahal dira eta izena jartzerakoan markaren izena eta bertsio berriaren izena konbinatu ahal dira. Estrategia hau oso arrakastatsua da marka indartsuek erabiliz gero, Coca Cola esaterako. Izan ere, hau marka ezaguna eta pisutsua da eta produktu berriak merkaturatzean honelako izenak jartzen dizkio produktuei: Classic, Light, Cero,... Beti ere Coca Cola izenpean.

    • Markaren izena hedatu eta beste produktuak merkaturatzeko erabili. Hau gar egun gero eta gehiago nagusitzen ari den estrategia da, batez ere marketingaren esparruan. Aurrekoan bezala, prestigio eta indarra dituzten markentzat aproposa da; izan ere, lotura baikorrak sortzeko gaitasuna dute eta horrek edozein produktuaren arrakasta bermatzen du. Horrela, betiko targeten beharrak asetzen dira, marka beste merkatuetara hedatzen den bitartean. Gainera, produktu berriak markaren irudiarekin lotuta daude eta horrek prozesu guztia errazten du. Coca Cola dugu adibide gisa estrategia honetan ere: nahiz eta bezeroek ez ezagutu, 10.000 produktuei ematen die izena: arropa, boligrafoak,... Bestalde, Harley Davidsonen estrategia adierazgarria da: printzipioz bere merkatua ez zen batean sartzeko, emakumeena, haien gustoko silioak diseinatzen ari da.

    • Marka berria sortzeko beharra. Enpresak kategoria desberdineko produktuak merkaturatu nahi dituenean, marka berria sortu behar du beharrez. Adibidez, Telepizzak liburuen merkatuan sartu nahi bada, beste marka bat sortu behar izango du bi kategorietako produktuak eta bi negozioen arrakasta ez nahasteko.

    • Multimarka (marka aniztasunaren estrategia). Estrategia honen arabera, enpresak merkaturatzen dituen produktu bakoitzak berezko marka baten menpean dago. Horrela, enpresak abantaila hirukoitza lortzen du: bere produktu guztiek saltokian leku bat izango dute, kontsumitzaileek produktu desberdinen artean mugitzen ari direlaren inpresioa izango dute enpresa beraren barnean eta produktuak konpetentziatik babestuko dira. Adibide gisa, Inditex-en kasua daukagu: Zara, Bershka eta Stradivarius bezalako markak kudeatzen baititu.

    • Elkartutako markak. Estrategia honen bidez, bi marken eskaintzak konbinatzen dira eta modu askotan egin ahal da: osagai baten konbinaketaren ondorioz (Balayk Calgonit gomendatzen du), produktuen ustiaketa komunaren bidez (Coca Cola eta Telepizza), eta izaera anitzeko lotura erabiliz (Applek, IBM-k eta Motorolak Taligente teknologia elkartearen barruan daude).

      external image coca_cola_logo.gif

Arrakasta neurtu

marka baten balioan
    • Markaren nabarmentasuna, ezagutza eta ospea ona delako edozein produkturako.
    • Markaren leialtasuna, lehiaren kontra borrokatzea errazten duelako.
    • Markaren asoziazioak, gure eskaintza ezberdintzen eta hobetzen duelako.
    • Hautemandako kalitatea, benetazko kalitatea neurtzea oso zaila delako.

Erreferentziak